فارسی | English

جستجو

  • کاربران حاضر: 0
  • بازدیدکننده امروز: 29
  • بازدید دیروز: 813
  • کل بازدید ها: 572,284
  • ورودی موتور جستجو: 18,461

معرفی بخش علوم دامی

مقدمه

مرکز تحقيقات منابع طبيعي و امور دام از سال ۱۳۷۱ در قالب يكي از ايستگاه هاي تحت پوشش مركز تحقيقات منابع طبيعي و امور دام استان آذربايجان شرقي در استان، فعاليت هاي خود را آغاز کرد و بعد از يكسال، تحت عنوان مركز تحقيقات منابع طبيعي و امور دام استان فعالیت نمود. بخش تحقیقات علوم دامی در حال حاضر با ۵ نفر پرسنل یکی از بخش­های هشت گانه مرکز را تشکیل می­دهد این بخش در راستای فعالیت­های کلی مرکزدر زمینه موضوعات علوم دامی فعالیت دارد.

Dam

گرایش‌های تحقیقاتی

تغذیه پایه

مدیریت تغذیه دام در مرتع

مدیریت و پرورش گوسفند و بز

ژنتیک و اصلاح نژاد گوسفند و بز

تغذیه و مدیریت پرورش طیور

تحقیقات زنبور عسل

وظایف پژوهشی

     موضوع یابی و تعریف طرح های تحقیقاتی در زمینه های:

افـــزايش بهره‌وري توليدات دام و طيور

شناسايي وتوليد منابع جديد خـوراك دام و طيور

اصلاح نژاد و حفظ ذخاير ژنتيكـــي دام و طيور

ارتقاي كيفيت توليدات دامـــي

كاهش ضايعات و ارائه الگوهاي بهينه بهره‌برداري از منابع دام و طيور

امکانات مزرعه‌ای و آزمایشگاهی

طرح‌های تحقیقاتی بخش علوم دامی در مجتمع ایستگاهی قره چریان قابل اجرا است. این مجتمع در کیلومتر ۳۵  مرکز دهستان قره پشتلو (جاده قدیم زنجان- اردبیل ) و با وسعتی بالغ بر ۴۵۰ هکتار قرار دارد که بستری برای اجرای مطالعات و طرح های تحقیقاتی مرتبط با حوزه فعالیت های مرکز تحقیقات کشاورزی و امور دام استان از جمله دام های سبک را فراهم ساخته است. مجموعه مزارع بخش علوم دامی مشتمل بر مزرعه تحقیقاتی گوسفند افشاری، مزرعه تحقیقاتی طیور گوشتی، زنبورستان و استخر پرورش ماهی و آزمایشگاه می‌باشد. همچنین در طول فعالیت مجتمع، بازدید علمی دانشجویان رشته کاردانی و کارشناسی مرکز آموزش کشاورزی و دانشگاه زنجان از گله موجود در ایستگاه، برگزاری روز مزرعه و انتقال یافته های تحقیقاتی،جذب نیروی تخصصی مشمول نظام وظیفه، انجام کارورزی دانشجویان مقطع کارشناسی و حسب مورد برگزاری جلسه شورای تحقیقات استان در عرصه ایستگاهی بخش علوم دامی صورت می‌گیرد.

مزرعه تحقیقاتی گوسفند افشاری

بستری برای اجرای مطالعات و طرح های تحقیقاتی دام های سبک است. در این بخش از ایستگاه  جمعا ۲ باب سالن پرورش گوسفند با ۸۴۰ متر مربع فضای مسقف و ۱۲۰۰ مترمربع بهار بند در ضلع شرقی و مستحدثات جانبی شامل خانه کارگری ،اتاق نگهبانی ،هانگار علوفه، انبار کنسانتره، ساختمان پرسنل و اتاق جمع آوری شیر قابل بهره برداری است.

در این ایستگاه طرحهای متعددی در زمینه مدیریت پرورش گوسفند افشاری انجام شده است و در حال حاضر با استقرار شرکت دانش بنیان به منظور اصلاح نژاد گوسفند افشاری با هدف تثبیت ژن چند قلوزایی حاصل از نژاد اصیل برولا مرینو در حال فعالیت تحقیقاتی است.

مزرعه تحقیقاتی طیور گوشتی

در ایستگاه های تحقیقاتی قره چریان و سایت آموزش دو  باب سالن پرورش جوجه گوشتی اتوماتیک جمعا به مساحت ۱۰۰۰ متر مربع و مستحدثات جانبی شامل خانه کارگری و انبار دان مرغی، آسیاب و میکسر مورد بهره برداری است. در حال حاضر با هدف جلب مشارکت بخش خصوصی در اجرای طرحهای تحقیقاتی و به منظور خودگردانی بخش علوم دامی پرورش دوره ای جوجه گوشتی انجام می شود و اجرای طرح های تحقیقاتی در زمینه طیور گوشتی میسر است.

زنبورستان و استخر پرورش ماهی

با توجه به وجود عرصه مرتعی و درختان مثمر و غیر مثمر در محوطه ایستگاه، کلنی های زنبور عسل به منظور اجرای طرحهای تحقیقاتی و بازدید بهره برداران و آشنایی آنها با اصول نوین زنبورداری و انتقال یافته های تحقیقاتی و معرفی نو آوری های این حرفه در این عرصه مستقر شده است.

بدلیل فراهمی آب حاصل از قنات، محیط مساعدی بصورت استخر پرورش ماهیان سرد آبی(قزل آلا) فراهم شده که در حال بهره برداری است و عرصه ای مناسب برای پژوهش در زمینه تغذیه و مدیریت این گونه ماهیان می باشد.

آزمایشگاه

با توجه به مشارکت فعال بخش علوم دامی در تکمیل، تجهیز و تجمیع آزمایشگاه‌های مرکز، زمینه برای انجام پژوهش و آزمایشات مختلف مرتبط با پروژه های تجقیقاتی فراهم شده است.

آزمایشات مختلف مرتبط با پروژه های تجقیقاتی فراهم شده است.

اولویت های تحقیقاتی بخش

بر اساس نیاز سنجی حاصل از تبادل نظر کارشناسان بخش علوم دامی با بخش اجرا (معاونت امور دام) اساتید گروه علوم دامی دانشگاه زنجان و تلفیق آن با استراتژی های خرد و کلان تحقیقاتی کشور نزدیک به ۹۰ عنوان اولویت تحقیقاتی بخش دامپروری تعریف و تدوین شده و با توجه به وسعت عناوین و محدودیت کمی نیروی انسانی بخش و سایر محدودیت ها، این عناوین در به مراکز علمی و اجرایی استان (مرکز آموزش کشاورزی استان- معاونت بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی استان و ادارات تابعه آن در شهرستان‌ها، دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان، سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان) و همچنین به موسسه تحقیقات علوم دامی کشور و نیز سازمان ترویج، آموزش وتحقیقات وزارت جهاد کشاورزی منعکس شده است. فهرست کامل اولویت‌های تحقیقاتی بخش علوم دامی در بولتن اولویت‌های تحقیقاتی کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان سال ۱۳۸۵ به چاپ رسیده است.

برنامه آتی پژوهشی بخش، تعریف و اجرای طرحهای تحقیقاتی متناسب با گرایش‏های تحقیقاتی استان و مسائل مرتبط با تغذیه، مدیریت دام و  اصلاح نژاد اعم از گوسفند و بز، گاو و طیور خواهد بود. در این راستا یک فقره پروژه ملی با عنوان اصلاح نژاد گوسفند افشاری به تصویب رسیده و ابلاغ شده است که لازمه اجرای آن بهره گیری از سرمایه گذاری بخش خصوصی در قالب شرکت تعاونی و غیره بود برای تحقق این مهم از بدو تصويب و ابلاغ طرح و با تلاش مستمر اقداماتی در جهت جلب مشارکت بخش خصوصی صورت گرفت و با استقرار  بخش خصوصی بصورت شرکت دانش بنیان در ایستگاه گوسفند افشاری مرکز آغاز گردیده است و تلاش بر این است که با تعامل و در نظر گرفتن منافع متقابل بتوانیم با مد نظر قرار دادن تصدی گری بخش خصوصی، پروژه های اساسی  و مرتبط با نیاز استان  که در بطن آن زیر پروژه های متعددی نیز قابل تعریف است را با استفاده از سرمایه‌گذاری بخش خصوصی از نظر تامین دام و خوراک و نیز تامین نیروی انسانی تخصصی از طرف مرکز به مرحله اجرا در آوریم.

با توجه به درحال ارتقا بودن سطح علمی تخصصی اعضای بخش تا مقطع تحصیلی دکتری تخصصی ، زمینه مستعدی برای فعالیت تحقیقاتی در زمینه گرایش‌های مدیریت پرورش گاو و مدیریت پرورش طیور وجود دارد و برای جلب همکاری بخش خصوصی از نقطه نظر سرمایه گذاری و تامین نهاده‌های لازم با توجه به وجود عرصه مورد نیاز از نظرسالن پرورش و سایر مستحدثات و با استفاده از سرمایه گذاری بخش خصوصی، سالن پرورش تکمیل و تجهیز گردیده و بخش در این محور نیز با در نظر گرفتن نیاز دستگاه اجرایی قادر به اجرای پروژه هایی در این زمینه خواهد بود

برخی از اولویت های کلی بخش شامل

تعيين توانايي‌هاي توليدي و توليدمثلي گوسفند افشاري

تعيين توانايي‌هاي توليدي و توليدمثلي سایر دام‌های بومی استان (بز، گاو بومی، دورگ و اصیل، گوساله و …)

بررسی بهبود ژنتیکی گوسفند افشاری در راستای افزایش توان تولیدی و تولید مثلی آن

تعیین سن، وزن و طول دوره دوره مناسب پرواربندی دام‌های پرواری (بره، بزغاله، گوساله و …)

تعيين تركيب مناسب و اقتصادی گله گوسفند براي چرا در مراتع استان

بررسي مديريت تغذيه و پرورش در واحدهاي پرورش دام و طیور استان

تعيين ترکیب مناسب و اقتصادی گله دام‌های مختلف در شرایط پرورشی استان

تعيين شاخص‌هاي بهره‌وري در زير بخش دام و طیور استان

بررسی استفاده از ضایعات و فراورده‌های فرعی محصولات کشاورزی در تغذیه دام و طیور

بررسی روش‌های مختلف  فراوری مواد خوراکی جهت استفاده در تغذیه دام و طیور

بررسی روش‌های افزایش توان تولیدی کلنی‌های زنبور عسل استان زنجان

بررسي و معرفي منابع خوارکی جدید و غیر معمول در تغذیه دام و طیور و ارزيابي كمي و كيفي آن‌ها

جمع‌آوري و دسته بندي مشكلات توليدكنندگان دام و طيور استان

برآوردي جامع و علمي از ميزان ضايعات كشاورزي محصولات فرعي و پس مانده هاي كارخانجات صنايع تبديلي قابل استفاده در تغذيه دام و طيور در استان

بررسی راه‌های مختلف بهینه‌سازی مصرف سوخت در واحدهای پرورش طیور استان

بررسي و ارائه تيپ جايگاه مناسب برای پرورش دام و طیور در استان زنجان

بررسی مدیریت و پرورش ماهیان سرد آبی

 دستاوردهاي مهم

ترکیبات شیمیایی یونجه کشت شده در استان زنجان جهت تعلیف در جیره دام

بنا به ضرورت اطلاعات‌ پايه‌ اي‌ از کیفیت و ترکیبات شیمیایی یونجه بعنوان منابع مهم خوراک  دامی دستاورد این تحقیق درقالب جدول زیر ارائه گردیده که با توجه به شرایط زراعی و اقلیمی و سایر عوامل تاثیر گذار بر تغییرات و تنوع ترکیبات شیمیایی محصول در مناطق مختلف ایران و جهان  می تواند معیار مهمی  در تغذیه کاربردی دام های استان باشد.

تولید قارچ صدفی خوراکی با استفاده از کلش برنج

در این طرح با استفاده از کشت قارچ صدفی بر روی کلش برنج ضمن استفاده از قارچ حاصله در تغذیه انسان ، از بستر موجود که به لحاظ وجود میسلیوم قارچ و نیز شکستن پیوندهای لیگنوسلولزی موجود در کلش برنج از ارزش غذایی برخوردار می باشد در تغذیه دام بخصوص جیره پرواری بره ها میتوان بهره جست که سود اقتصادی را بدنبال دارد.

تدوین پروتکل پرورش و پرواربندی برای بره های نر افشاری با توجه به پتانسیل، استعداد ژنتیکی و مقبولیت بازارپسندی لاشه

بر اساس طرح‌های های تحقیقاتی انجام شده ابتدا بره های نر افشاری ۵ تا ۶ ماهه با میانگین وزنی ۳۰-۲۵ کیلوگرم به مدت  ۶۰ تا ۸۰ روز پروار شده و به وزنی معادل ۴۸ تا ۵۲ کیلوگرم و با سن کشتار ۲۴۸ روز منتهی شد که از نظر صرفه اقتصادی برای پرورش دهنده، بازار پسندی و میزان ذخایر چربی لاشه مناسب بود سپس براساس وزن کشتار به دست آمده ، در طرح دیگری سن مناسب برای شروع پرواربندی بره های نر افشاری ۹۰ تا ۱۲۰ روز تعیین گردید که سن کشتار را به ۱۷۸ روز کاهش داد و بر اساس نتایج حاصل از طرح‌های پژوهشی مذکور طرح دیگری اجرا شد که امکان شروع پروار بره‌های نر افشاری از حدود ۲ هفته بعد از تولد با استفاده از جیره‌های تکمیلی به همراه تغذیه شیر (خوراک‌های خزشی) وجود داشته به طوری که ظرف مدت ۱۴۵ روز به وزنی معادل ۵۰ کیلوگرم می‌رسند و باعث کاهش سن کشتار به مدت ۱۰۰ روز می گردد که توجیه اقتصادی پرواربندی صنعت گوسفندداری و بازار پسندی مصرف کننده را به دنبال دارد.

 ضعف مدیریت پرورش گاو شیری در استان زنجان

ارزیابی واحدهای صنعتی گاو شیری در استان زنجان حاکی از وجود ضعف در مدیریت پرورش بخصوص مدیریت تولید مثلی گاوها همراه بوده که این امر منجر به خسارات اقتصادی فراوان و عدم استفاده از پتانسیل دامها می‌شود.

فراوری دانه حبوبات (ماشک) و استفاده از آن در تغذیه دام

دانه ماشک به دلیل داشتن عوامل ضد تغذیه ای در جیره طیور قابل استفاده نبوده و انجام فراوریهایی چون خیساندن، پختن، اسیدی کردن ، اتوکلاو کردن، قلیایی کردن میتواند ضمن از بین بردن مواد ضد تغذیه ای ارزش غذایی آنرا بهبود بخشد.

استفاده از ضایعات سیب زمینی در جیره غذایی جوجه های گوشتی

يكي‌ از طرِق ممانعت از ضايعات  قابل توجه سیب زمینی (۴۰۰ هزار تن‌ در برخی سالها) فرآوری و استفاده ازآن در تغذیه جوجه های گوشتی است پژوهش بعمل آمده نشان داده است که تا ۳۰% از کل جیره غذایی جوجه های گوشتی را می توان با فراوری ساده پختن ضایعات سیب زمینی ازاین منبع غنی از انرژی تامین نمود.

ساخت دستگاه بذر پاش

مساحت مراتع ایران حدود ۹۰ میلیون هکتار است که نیاز به بذر پاشی دارند. هزینه بذر پاشی با دست زیاد بوده و هر کارگر می تواند هر روز ۵ هکتار مرتع را بذر پاشی کند. با استفاده از یک دستگاه بذر پاش گوسفندی می‌توان همان مساحت مرتع را بدون پرداخت هزینه کارگری و با استفاده از گوسفندانی که در مرتع در حال چرا هستند، بذر پاشی کرد. ساخت هر دستگاه بذر پاش گوسفندی ۳ میلیون ریال هزینه نیاز دارد و عمر مفید دستگاه ۵ سال است. با توجه به نتایج تحقیق حسینتوکلی و همکاران در مرکز تحقیقات خراسان رضوی، با انجام عملیات بذر پاشی میانگین تولید علوفه به ازای هر هکتار از ۶۵۸ کیلو گرم به  ۱۲۶۷ کیلو گرم افزایش می یابد که معادل ۱۹۳ درصد افزایش تولید می باشد. لذا با استفاده از دستگاه ابتکاری می توان تولید علوفه مراتع را تا دو برابر میزان فعلی افزایش داد که این امر می تواند به افزایش قابل توجه تولید شیر و گوشت کشور نیز منجر شود.

ساخت کندوی مدرن

استفاده از کندوهای که دمای داخلی آنها قابل کنترل است می‌تواند حداقل ۵۰ درصد تولید عسل کلنی‌های زنبور عسل را افزایش دهد. هزینه اولیه تبدیل کندوهای فعلی به کندوهایی با قابلیت کنترل دما می‌تواند از طریق افزایش تولید عسل در سال اول جبران شود.

جلوگیری از مسمومیت آبستنی در میش های افشاری

با استفاده از تغذیه مناسب در اواخر آبستنی، مسمومیت آبستنی کاهش و به تبع آن عدم سقط جنین در میش های افشاری مشاهده گردید.

روش صحیح و اقتصادی پرواربندی بره با استفاده از روش خزشی

با استفاده از تغذیه خزشی در بره ها، بهترین و اقتصادی ترین روش پروار بندی بره به دست آمد که از لحاظ کمی و کیفی میزان تولید گوشت نسبت به روش های دیگر پروار بندی سودمند و اقتصادی  می باشد.

استفاده صحیح از ضایعات بوجاری در تغذیه طیور

استفاده از ضایعات بوجاری گندم در میزان و روش صحیح در تغذیه طیور سبب کاهش چشمگیر هزینه های دان طیور می شود.دان طیور ۷۰ درصد هزینه پرورش را شامل می شود.کاهش وابستگی به واردات نهاده ها نیز از دستاوردهای طرح می باشد.